ی

یائسه
 (مدنى فقه) زنی که سن او از شصت سال گذشته باشد و بعضى پنجاه سالگى را ماخذ قرار داده اند مگر در زنان قرشیه. چنین زنی عادت زنانگى نمیبیند.

یادداشت
نامه اى که براى یادآوری و خاطر نشان کردن مطلبى براى شخصى نوشته شود.


یاور
سرگرد شهربانی را گویند.


ید
 (مدنى- فقه) تصرف در ما لى را ید گویند خواه تصرف قانونی باشد خواه غیر-
قا نو نی (ماده ۳۵ ق - م).

ید امانى
 (مدنى فقه) تصرف در مال غیر بمنظور نگهدارى آن باذن مالک یا باذن نماینده مالک یا باذن قانون.
 
ید سابق
 (مدنی- فقه) در موردى که یک مال در دست غیر قا نونى چند نفر گردش میکند آن ید عدوانی که زمان تحققش بزمان تصرف صاحب مال نزدیکتر باشد آن ید را ید سابق گویند و ید بعد را ید لاحق نامند. در مورد تصرفات قا نونی هم این اصطلاح با همین مشخصات بکار میرود.

ید شرعى
رک. ید عادیه

ید عادیه
 (فقه) تصرف در مال غیر که بدون اذن مالک و قانون بوده باشد مانند تصرف غاصبانه و تصرفى که در حکم غصب است (ماده ۳۰۸ قانون مدنى). در هـمین اصطلاح ید عدوان و ید عدوا نی را نیز بکار میبرند اصطلاح مقابل اصطلاح بالا را (ید شرعى و ید قانونی) نامند چنانکه در اصطلاحات جدید ید عدوانی را (ید غیرقانونی) هم میگویند.


ید عدوان
رک. ید عادیه ۶۱۸۳- ید عدوا نى رک. ید عادیه

ید غیرقانونى
رک. ید عادیه

ید قانونى
رک. ید عادیه

ید لاحق
رک. ید سا بق

 (قاعده) ید
 (مدنى- فقه) تصرف بعنوان مالکیت دلیل مالکیت است مگراینکه خلافش ثابت شود. این معنى را در فقه (قاعده ید) گویند. کسی که متصرف است تصرف او بعنوان مالکیت شناخته میشود... (ماده ۷۴۷ آئین دادرسى مدنی) قاعده ید از امارات قا نونى نسبى است و میتوان خلاف آنرا اثبات کرد.
مقررات ثبت املاک این قاعده را محدود میکند (ماده ۲۲ قانون ثبت).

یرغو
 (تاریخ حقوق) یا (یارغو) در ترکى بمعنی تفتیش از جرم و گناه و مؤاخذه و بازپرسی است. بمعنی سرهنگ و چاوش و حکم و فرمان و فصل خصومت هم ضبط شده است.
در تاریخ- حقوق ما بمعنی بازرسی و تفتیش بکار رفته است حافظ گوید:
عاشق از قاضى نترسد می بیار
بلکه از یرغوى دیوان نیز هم

یسار
 (فقه) عکس حالت اعسار راگویند (ان مع العسر یسرا).

یمین

Serment یعنی سوگند و قسم (رک. قسم- سوگند) و در اصطلاحات ذیل بکار رفته است:

یمین استظهارى
مرادف قسم استظهارى است. (رک. قسم استظهاری)

یمین العقد Serment poromissoire
سوگند براى اقدام یا ترک اقدام بکارى درآینده است. على الاصول قسم براى آینده است.
در مقابل قسم قضائى بکار مى رود. (رک. قسم قضائی)

یمین مدعى
رک. قسم مدعی

یمین مردوده
 (فقه) هرگاه مدعى بینه نداشته باشد از مدعى علیه می خواهد که قسم بر نادرستى دعوى یاد کند و خوانده هم میتواند قسم را به مدعی رد کند و از او بخواهد که قسم بر صحت دعوى خود یاد کند قسم را در هر دو صورت بالا یمین مردوده گویند.

یوز باشى
رک. تا بین

یونسکو U. N. E. S. C. O
مؤسسه علمی و فرهنگى و تربیتى ملل متحد که وظیفه دار ایجاد روابط فرهنگى بین المللى و حسن تفاهم بین ملتها و تقویت آن است.




--------------------------------------------------------------------
پی نوشت:
ترمینولو‍‍ ژی حقوق، دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی، چاپ چهارم، زمستان ۱۳۶۸، ناشر گنج دانش

بازگشت به بالا